Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2013

Η ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΚΩΝ ΕΝ ΤΩ ΣΥΓΧΡΟΝΩ ΒΙΩ


Του Ευάγγελου Λεμπέση
Τ πλέον γνωστ ατ ργο το Εάγγελου Λεμπέση, δημοσιεύτηκε ρχικ στν «φημερίδα τν λλήνων Νομικν» τ τος 1941 μ ποτέλεσμα τν πολεμικ συζητήσεων κριτικν κα ντιπαραθέσεων στς φημερίδες τς ποχς. Εναι γεμάτο π ξυδερκες παρατηρήσεις πάνω στ τεράστιο θέμα τς βλακείας στς σύγχρονες κοινωνίες. Εναι μακροσκελές, στν καθαρεύουσα, λλά, κατ κρίση γαθο, νδρς ξίζει τν κόπο ν διαβαστε κα ν γίνει κτμα λων.
Πρόλογος
πλ ποσημείωσις ξ λίγων γραμμν ες λλην μελέτην μου παροσα μικρ ργασία ξελίχθη ες τ ν χείρας δοκίμιον χάρις ες τν παρώθησιν το διαπρεπεστάτου νομικο κα γαπητο φίλου Διευθυντο τς «φημερίδος τν λλήνων Νομικν», κ. Ν. Π. Θηβαίου. Ες ατν πομένως τν νεξάντλητον ες μπνεύσεις κα ες παντοειδ πρωτοτυπίαν πιστήμονα κα συγγραφέα φείλεται τόσον συγγραφή, καθς κα δημοσίευσις ες τν «φημερίδα τν λλήνων Νομικν», ς κα νταθα ναδημοσίευσις τς παρούσης μικρς πραγματείας. φείλομεν χάριτας ες ατόν, π κοινο συγγραφες κα νανσται, δι τν σύντομον ατν ντρύφησιν ες τν χλοερν τοτον κόσμον μις κατηγορίας συνανθρώπων, τν ποίων κοινωνικ σημασία χει δεινς ποτιμηθ κα τν ποίων τ δικαιώματα εναι ξησφαλισμένα ο μόνον -φε!- ν τ βασιλεί τν ορανν, λλ᾿ τι πλέον π το χλοερο τούτου πλανήτου!
π το περιεχομένου το παρόντος δοκιμίου οδεμίαν προεργασίαν γνωρίζω κα συνεπς δέον ν κριθ πιεικς, ς πάντη στερούμενος «βοηθημάτων». Τολμ ν τούτοις ν φρον, τι τούτων οδόλως παρίσταται νάγκη, διότι ληθς ξαιρετικς μέγας εναι πλοτος το μέσου κοινωνικο μπειρικο λικο κα λαχίστη κ τς λλείψεως γραπτν βοηθημάτων στενοχωρία το γράψαντος.
ς πρς τν μέθοδον τέλος δέον ν πογραμμίσω, τι κατεβλήθη νδελεχς προσπάθεια, πως ατη εναι αστηρς πιστημονική. Διότι πράγματι - ς λπίζω ν᾿ ποδειχθ - πλν τν λλων δεδικαιολογημένων ξιώσεων, τς ποίας δύναται ν χη παρ τν λοιπν τυχν συνανθρώπων, ετυχς κα παντοδύναμος κοινωνικ κατηγορία, τις ξετάζεται νταθα, εναι κα ξίωσις ν᾿ ποτελέσ σοβαρώτατον θέμα σοβαρο πιστημονικο χειρισμο.
Θ πρεπεν σως, κ λόγων εγνωμοσύνης πρς τος ποτελοντας τ θέμα τς παρούσης μελέτης δυνάστας τς νθρωπότητος ν᾿ φιερωθ ατη ες ατούς. κ λόγων δικαιοσύνης μως φιεροται - κα οκ π᾿ λάχιστον, πρς διδαχήν των - ες τος δυναστευομένους: δηλονότι ες τος εφυες!
I
Ες τν πολυπληθ κατηγορίαν τν βλακν προσάπτεται σφαλς δικος κα πιστημονικς σφαλμένη μομφή, ταν οτοι χαρακτηρίζονται ετε ς χρηστοι κα περιττν βάρος τς κοινωνίας, ετε ς παρασιτικοί, κφράζεται δ συχν νόητος, ς θ δωμεν, εχ πως οτοι κλείψουν. Τ πρόβλημα τν βλακν δν εναι ν τούτοις πλον ταν ληφθ πρώτον π᾿ ψιν στερε κα πολύτως ναγκαία θέσις, ν οτοι παξίως κατέχουν ν τ κοινωνικ διαφορισμ. Ο βλκες διαιρονται οτως ες δυ λως ντιθέτους μεταξ τν «μάδας», διεπομένας μως μφοτέρας π το ατο νόμου, το διαφορισμο πρώτη κ τούτων μς καταλαμβάνει ς γνωστν τς ποδεεστέρας ν τ κοινωνί θέσεις, τοι ερίσκεται ες τς κατωτάτας βαθμίδας το κοινωνικο διαφορισμο. Πόσον εεργετικ δι τν κοινωνίαν εναι μς ατη εναι περιττν ν τονισθ, διότι νευ ατς δν θ πρχεν κμετάλλευσις κα νευ κμεταλλεύσεως δν θ πρχε πολιτισμός. Ες δ τν γλσσαν το κοινωνικο διαφορισμο: νευ ατς δν θ πρχε διαφορισμός, διότι ντ τς νισότητος, θ πρχεν σότης, στω κα κ τν νω, δηλαδ θ σαν λοι εφυες, περ π τς πόψεως το διαφορισμο τ ατό: ς ν σαν λοι βλκες· διότι διαφορισμς παιτε ρητς κα εφυες κα βλάκας, περικοπτωμένων δ οονδήποτε κ τν δυ τούτων σκελν του, αρεται λόκληρος. νευ δέ, κατ᾿ κολουθίαν, το διαφορισμο, καθισταμένου δυνατο μόνον δι τς σοβαρς συμβολς τν βλακν, δν πάρχει κοινωνία. Τοιαύτη λοιπν τεραστία κοινωνικ σημασία τν βλακν, τις λλως τε π πάντων ναγνωρίζεται, μολονότι μόνον ες τν κοινωνιολόγον εναι πιστημονικς γνωστή.
II
κατ τν βλακν καταφορ προκαλεται λλως τε π τς δευτέρας μάδος ατν, πλέον νοχλητικς της πρώτης, λλ κα νταθα καταφορ ατη, φ᾿ σον μφανίζεται ς λογικ κρίσις, εναι κοινωνιολόγητος, τοι ντεπιστημονική. Κατηγορονται δηλαδ ο βλκες τς δευτέρας ταύτης κατηγορίας τι παναξίως κατέχουν σπουδαίας ν τ κοινωνί θέσεις. λλ᾿ κρίσις ατη προδίδει πλήρη μίας ρισμένης μορφς το διαφορισμο γνοιαν. μορφ ατη δεδομένη μ φυσικν ναγκαιότητα ς νόμος το διαφορισμο εναι στοιχειώδης κανών: «δέκα βλάκες καθ᾿ νς εφυος· δέκα νίκανοι καθ᾿ νς κανο· δέκα δύνατοι καθ᾿ νς σχυρο κ.ο.κ.». Τ φαινόμενον τοτο, κλασσικόν, τυπικν κα αώνιον φ᾿ ς πάρχει νθρωπίνη κοινωνία, δι᾿ λης της στορίας τς νθρωπότητος, δύνανται ν εναι «τυχαον»; λλ τυχαον εναι ,τι δυνατε ν συλλάβ νθρώπινος νος. Οδέποτε μως ,τι πρ πολλο χει συλληφθ ες τν θεμελειώδη νόμον το διαφορισμο. Κα τ μν ψυχολογικν λατήριον το συνασπισμο τν πωσδήποτε «κάτω» κατ τν πωσδήποτε «νω» εναι δεδομένη δι το ressentiment.
συνασπισμς τν βλακν νταθα εναι μηχανικ ργάνωσις βάσει τς ρχς τς «λαχίστης προσπαθείας» πρς ντιμετώπισιν σχυροτέρας δυνάμεως ες τ πρόσωπον τν λίγων το νός. ργάνωσις ατη περιωρισμένης κτάσεως καλεται κοινωνιολογικς κλίκα (clique).
2. μφυτος τάσις το βλακός, ξικνουμένη συχνότατα ες ληθ μανίαν πως νήκ ες σχυρς κα σον τ δυνατν περισσοτέρας πάσης φύσεως ργανώσεις, ξηγεται πρώτον μν κ τς εκολίας τς γελοποιήσεως, ες ν μονίμως πόκειται, λόγω λλείψεως τομικότητος (ξ ο κα τ μσος το κατ το τόμου κα το τομικισμο), δεύτερον δ κ το τομικο ζώδους πανικο, π το ποίου μονίμως κατατρύχεται, κ το δεδικαιολογημένου φόβου μήπως περιέλθη ες τ παντς εδους προλεταριάτον. ποτελε δ τάσις ατη μάχητον σχεδν τεκμήριον περ το βαθμο τς πνευματικς του ναπηρίας. Τοιουτοτρόπως δημιουργεται ατόματος συρρο βλακν ες τς πάσης φύσεως ργανώσεις, ατινες, ἐὰν μν εναι συμφεροντολογικαί, διατηρον τουλάχιστον τν σοβαρότητα τν συμφερόντων των, ἐὰν μως εναι «πνευματικαί» περιέρχονται σν τ χρόν ες πλήρη βλακοκρατίαν. Ες τ φαινόμενον τοτο φείλει τν κφυλισμν το λ.χ. μασσωνισμός, oι πανταχο οταριανο μιλοι, λοι oι «πνευματικοί» σύλλογοι, κα ατ ατη ... Κοινωνία τν θνν!. πόμενον εναι κατόπιν τούτων, τι πως λεγεν τν βλακν θεται κατανικήτως πρς τν γέλην κα πρς τς πάσης φύσεως ργανώσεις, οτω φίσταται κατανίκητον λξιν π τς παντς εδους γελαίας ντιατομικς κα μαδιστικς θεωρίας, π το πάσης φύσεως παρεμβατισμο διευθυνομένης οκονομίας 4ης Αγούστου μέχρι το σοσιαλισμο κα το κομμουνισμο (λλοι εναι ο κμεταλλευτα τν θεωριν ατν). Τούτων δεδομένων ξηγεται κα τελεύτητος κα αστηροτάτη πιλογ βλακν ες τ μαδικ συστήματα ποία, τ βοηθεα μίας πολιτικς βίας, κατοχυροται κα ς πολιτικν κα κοινωνικν καθεστς (4η Αγούστου), τόσ μλλον, σο λευθερία τς σκέψεως, χρήσιμος μόνον ες κείνους, οτινες διαθέτουν σκέψιν, εναι μονίμως κα ξόχως ντιπαθητικ ες τος βλάκας, διότι σκουμένη π τν λλων στρέφεται ναντίον των, δια σάκις οτοι κατέχουν ξουσιαστικς θέσεις, χουν συνδέση συμφέροντα μ τος κατέχοντας ατάς. λλειψις δίας γνώμης, κολακεία κα ρδιουργία (δε κατωτέρω) τος προορίζουν λλως τε εδικς δι τς καταστάσεις ταύτας. κατανίκητος πίσης τάσις τν βλακν πρς τς πάσης φύσεως γελαίας μφανίσεις (κοσμικα συγκεντρώσεις κα causerie τρεφομένη κ τν περιεχομένων τν φημερίδων κα τν ραδιοφώνων, μόδα, κλπ.) κα διακρίσεις (τίτλοι, διπλώματα παράσημα) εναι κατόπιν τν νωτέρω ατονόητος.
III
3. λλ πόθεν εναι δεδομένη πραγματικ δυνατότης τς ποτελεσματικς δράσεως τς βλακικς γέλης; δυνατότης ατη εναι δεδομένη πολύτως ντικειμενικς κα νεξαρτήτως το ψυχολογικο λατηρίου (το ressentiment), τ ποον λλως οδεμίαν θ εχε κοινωνικν δρσιν κα κολούθως κοινωνιολογικν σημασίαν. Εναι δεδομένη κ τς μοιραίας θέσεως τν ποίαν κατέχουν ες τν κλίμακα το κοινωνικο διαφορισμο ο βλκες, θέσεως ες τν ποίαν εναι ναντικατάστατοι, διότι εναι θέσις ποδεεστέρα, λλ κα πολύτως παραίτητος δι τν λον κοινωνικν μηχανισμόν, ποος βασίζεται πολύτως ες τς κατωτέρας ατο βαθμίδας. Εκρινέστατα διαφαίνεται ξάρτησις ατη τν νωτέρω βαθμίδων κα προσώπων π τν κατωτέρων τοιούτων που ατη λαμβάνει μορφς καθαρς κβιαστικάς, τς ποίας γνωρίζουν πάντες ο κοινωνικο νθρωποι. ς παράδειγμα δύναται ν χρησιμεύση παρέλκυσις νταφιασμς μίας ποθέσεως ες οανδήποτε πηρεσίαν π κατωτέρων παλλήλων, κδοσις ντάλματος συλλήψεως κατ καταζητουμένου κληματίου, ες περίπτωσιν κατ τν ποίαν τ κατώτερα στυνομικ ργανα εναι λληλέγγυα πρς ατν κλπ
4. Λαμβανομένης δη π᾿ ψιν τς πικαίρου ταύτης θέσεως τν κατωτέρων βαθμίδων κα προσώπων ν τ κοινωνικ διαφορισμ καθίσταται πολύτως νοητ κα νοδος ατν ες νωτέρας βαθμίδας δι κοινο μεταξ τν συνασπισμο ναδεικνύοντος αυτος κα λλήλους φ᾿ νς μν δι᾿ ργανωμένης ντιστάσεως (boycotage) πρς τ νω κα παραλύσεως τν τυχν ντιθέτων νεργειν τν περκειμένων παραγόντων πρς νάδειξιν λλου πράγματι κανο, προσώπου, φ᾿ τέρου δ δι᾿ ργανωμένης προωθήσεως προσώπου κ τν κόλπων ατν, πρς τν νωτέραν βαθμίδα. Τ φαινόμενον τοτο καλεται κλίκα. τι τν ξέλιξιν ταύτην οδες δύναται ν σταματήση εναι φανερόν, σον εναι φανερ νομοτελειακ συνάρτησις τν ς νω δεδομένων. Κατ τν ατν συνάρτησιν τ φαινόμενον συνεχίζεται: «νς βλακς προκειμένου μύριοι πονται», δ οτω νελθν βλξ θ προωθήση διος πρόσωπα μόνον κατώτερα αυτο, μέχρις του μία βίαια ξωθεν πέμβασις, παγορευομένη π τς νάγκης λλου τινς κοινωνικο ργανισμο, φυσικς κφυλισμς νς τοιούτου ργανισμο κ τν σω, πιφέρει θεμελιώδη τιν νατροπν κα ατν τοτον τν τερματισμν το βίου το κφυλισθέντος ργανισμο. Οτω λ.χ., ες παρομοίαν περίπτωσιν τ 1910 νελθοσα κοινωνικ μς νέτρεψε τν εραρχίαν τν ξιν κα τν προσώπων κα ντς το παλαιοκομματισμο, καταστήσασα δυνατν τν πεφαλάγγισιν τν παλαιν ατο ρχηγν π νέων (Γούναρη, Στράτου κλπ.)
5. λλ κα ο νευ συνασπισμο κα ργανώσεως, νευ«κλίκας», νερχόμενοι βλκες νίκανοι γενικς, τομικς κα μόνον πικρατοντες, ερίσκονται ν τούτοις δεσμευμένοι π το κοινωνικο διαφορισμο ες σον βαθμν ς κα ο ργανωμένοι τοιοτοι. Διότι ντικειμενικς α θέσεις τς ποίας λαμβάνουν εναι τοιαύται, στε νεπάρκεια τν ν εναι πλεονεκτικ ν εναι νεκτή, οδέποτε μως θέσεις παιτούσαι πραγματικ προσόντα, κ τν ποίων, κα ν κόμη φθάνουν ες ατάς, νατρέπονται κα κρημνίζονται ες τν πρώτην ντίξοον περίστασιν κα π μεγάλου τινς μικρο πνέοντος νέμου. Οτω λ.χ. πολλο ξ ατν κατέλαβον διαδοχικς πλεστα ξιώματα τς κοινωνίας κα τς πολιτείας, π το Προέδρου τς Δημοκρατίας, μέχρι το «Προέδρου το Συλλόγου Προστασίας γγύων Μυιν», το «Γενικο Γραμματέως τς Γενικς Συνομοσπονδίας Πωλητν Ποντικοπαγίδων» κ.ο.κ., ξιώματα βεβαίως, τ ποα οδέποτε θ πιδιώξη σοβαρς πασχολούμενος νθρωπος. Ες τ ξιώματα τατα προστίθενται φυσικ κα διακρίσεις οον παράσημα, διπλώματα, δεξιώσεις κλπ
Ο causeur συνάδελφος το νωτέρω ποτελε ληθ κοινωνικν μάστιγα, διότι ς causerie κλαμβάνει τ ν λέγ ες τος χειμαζομένους συνανθρώπους τί νέγνωσεν ες τς φημερίδας, τί κουσεν ες τ ραδιόφωνον κα τί το επον διάφοροι καθ᾿ δόν, ξικνούμενος στιν τε ες τ σχόλιά του, ταν ποφασίση ν σχολιάση ες δυσθεώρητα ψη ξυδερκείας κα πνευματικς χάριτος: τι λ.χ. κατ τν νύκτα ναμφιβόλως πικρατε σκότος, τν δ βροχν κολουθε πωσδήποτε γρασία... Ες τατα προστίθεται νίοτε κα «προστατευτική» στάσις ατο ναντι τν πνευματικς νωτέρων του, σκοποσα τν ποτίμησιν ατν ες τ μματα το κόσμου κλπ.
IV
6. νδιαφέρον εναι τέλος νταθα τ φαινόμενον μερικν εφυν νθρώπων, οτινες, νστικτωδς διαισθανόμενοι τν κοινωνικς νυπέρβλητον ρόλον τν βλακν κα τν λαμπρν κοινωνικν ατν σταδιοδρομίαν - v τ «χρυσ» μέσ δ τς μετριότητος ννοεται - ποφασίζουν ν ποδυθον τν ρόλον ατόν, πως νέλθουν δι τς μεθόδου τς «νύσσης», ς ατη εφυέστατα ποκαλεται παρ τ λα. λλ᾿ ρόλος οτος εναι ξαιρέτως δύσκολος κ δυ λόγων: Πρτον ποκειμενικς παρξις πνευματικς κα ψυχικς ζως χει ς γνωστν ναποτρέπτους ντανακλάσεις π τς ξωτερικς φυσιογνωμίας, ατινες μ τν τελειοτέραν πόκρισιν, δύσκολον εναι ν᾿ ποκρυβον, πλν τς περιπτώσεως καθ᾿ ν εναι δεδομένον τάλαντον μεγάλου θοποιο. πλ παρουσία το εφυος νθρώπου εναι κατ κανόνα δι τν βλκα ες τ πακρον προκλητική. Τ ψυχολογικν σύμπλεγμα τν συναισθημάτων, τ ποον ατη ξαπολύει παρ᾿ ατ εναι τ ατ κριβς μ κενο το καταδιωκομένου κα πανικοβλήτου ζου νθρώπου, ν καταστάσει φυγς μύνης. Τ μσος, φόβος, φθόνος μετ το θράσους συμπλέκονται κατ τρόπον, δηλοντα δι τν ξησκημένον φθαλμν σαφς ες πσαν φράσιν, δια ποτιμητικν μειωτικήν, τν κατάστασιν μύνης. Δεύτερον π τς πόψεως το βλακός, νστικτος καχυποψία ατο εναι τοιαύτη, στε πόκρισις το εφυος ν᾿ ποβαίν ματαία, δ πραγματικ ελικρίνεια ατο ν κλαμβάνεται ς πόκρισις. βλξ ς πλησιέστερος πρς τ ζωϊκν βασίλειον, χει τν νστικτον καχυποψίαν οτω νεπτυγμένην, στε ν᾿ δυνατ ν διαγνώσ ν ννοήση συλλογισμος κα λογικος πολογισμος το εφυος, βασιζομένους χι ες τ νστικτον λλ ες τν διάνοιαν. οπλος κα νυπεράσπιστος ναντι τν ψυχρν πολογισμν τς ξένης διανοίας, ς μηχανισμς τυγχάνει ες ατν νοητικς προσπέλαστος, μίαν μόνην μυναν διαθέτει, κριβς πως τ ζον κα πρωτόγονος νθρωπος: τν νστικτον καχυποψίαν. Οτω ξηγεται κα φυσικ κα πνευματικ κατωτερότης τν λαν, οτινες μπνέονται βασικς π τς καχυποψίας, ν αταρέσκως κλαμβάνουν ς εφυΐαν. ναντι τν Ερωπαίων οτινες οδεμίαν νάγκην χουν ατς, ς ντιλαμβανόμενοι νοητικς τν κόσμον. κ τούτων πίσης φαίνεται σαφς, τι καχυποψία κα πότοκος ατς πονηρία εναι κριβς τ ντίθετόν της εφυίας ς πρς τν λον ατς κτοπιζομένης πάντοτε π τς δευτέρας. Λέγομεν ντίθετος μόνον ς πρς τν ρόλον, διότι διάνοια δν εναι τί τ νεξάρτητον ντίθετόν του νστίκτου, λλ τουναντίον νάπτυξις κα δι λογικν μέσων πλουτισμς ατο ες τν ρχικν ατο πάντοτε κατεύθυνσιν.
7. Πονηρία εναι νεργητικ ψις τς καχυποψίας κα τ δεύτερον στάδιον ατς, τοι δρσις ατς, δρσις μως ζωϊκς μυντικς φύσεως, διότι προϋποθέτει τν πνευματικν κατωτερότητα κα τν πνευματικν μηχανίαν το βλακός, ς ζου νστικτώδους κα πνευματικς πανικοβλήτου. πλ καχυποψία εναι μυνα παθητικς φύσεως, καθ᾿ μ νεργοσα π λλων τόμων. πονηρία εναι μυνα νεργητικς φύσεως, διότι ποτελε γκεφαλικν νέργειαν, σχηματισμν συλλογισμν κα συμπερασμάτων, γόντων ες πράξεις («τν γέλασε» κ.λπ.) κα συνεπς νεργε π λλων τόμων. σχετον τ ζήτημα τς βλακώδους ποιότητος τν συλλογισμν κα συμπερασμάτων. χρησιμοποίησις δη τν βλακωδν τούτων συλλογισμν κα συμπερασμάτων, μ μιν λέξιν τς πονηρας, χρησιμοποίησις μως γενικώτερον ψυχολογικς πιδρώσα π το λλου τόμου, τοι χρησιμοποίησις ατς ν συνδυασμ μ στοιχεα κατωτάτης πνευματικς ποστάθμης (κολακεία, ψεδος, ρδιουργία, συκοφαντία, σωματεμπορία, συμπαθς μορφ το βλακς κόμη, πίκλησις τς πολυτεκνίας του, προσφορ νηθίκων κα εκόλων πηρεσιν ες τ κολακευόμενον πρόσωπον, χαφιεδισμός, ξεσκονίσματα, τ «ποιεν τν καραγκιόζην», τν gigolot, χειροφιλήματα πρς τν «θνικν Κυβερνήτην», κφωνήσεις λόγων, συρραφ κολακευτικν στίχων, μεταφορ λαχανικν, κλπ.
8. ν βλξ καταφεύγει ες τν πιτηδειότητα λόγω τν πενιχρν πνευματικν το μέσων κ τς ατς λλείψεως νωτέρων πνευματικν μέσων θεται κα πρς τν πάτην. πάτη εναι ς γνωστν ποσιώπησις τς ληθείας παράστασις ψευδν πραγμάτων ς ληθν. ξ ατο τούτου το ρισμο ατς συνάγεται τι πάτη δν νάγεται ες τν εφυΐαν το πατενος, διότι πς νθρωπος δύναται ν παραστήση ψευδς πράγματα ς ληθ κα ατς οτος βλάξ, λλ᾿ ες τν επιστίαν το θύματος. τι λοιπν καταφεύγει ες ατήν, ς διανοητικς εκολώτερον μέσον βλξ πειδή, στερούμενος εφυΐας, εναι νίκανος ν μεταχειρισθ ντιμα μέσα, εναι ατονόητον, διότι ντιμα μέσα ς δυσκολώτερα, χρησιμοποιε μόνον κεκτημένος πραγματικν τομικν ξίαν. Πόθεν λοιπν προέρχεται ερέως διαδεδομένη ντίληψις, τι πατεν χι μόνον ποκλείεται ν εναι βλάξ, λλ᾿ ναγκαίως εναι εφυής, ντ τς ς νω ναλύσεως, ξ ς ντιθέτως προκύπτει, τι πατεν χι μόνον ποκλείεται ν εναι εφυής, λλ᾿ εναι ναγκαίως βλάξ; ντίληψις ατη προέρχεται κ τς «θεωρίας» το βλακς περ τς επιστίας. Εθισμένος βλξ ν «σκέπτεται» οχ δι το νοητικο μηχανισμο, λλ δι χονδροειδν ξωθεν ντυπώσεων, δν ρευν τς ατιοκρατικς σχέσεις, λλ περιορίζεται ες τ γεγονς μίας πιτυχούσης πάτης, γεγονς ξ ο κα μόνου συνάγει τν βλακείαν το θύματος κα τν εφυΐαν το πατενος. τι πάτη δν φείλεται ες εφυίαν νελύθη, νομίζομεν παρκς. τι μως επιστία το θύματος ποτελε βλακείαν, τοτο εναι ληθς μνημεον βλακικς «διανοίας» κα πολιτιστικς ποστάθμης. Διότι επιστία νς τόμου, ς προϋποθέτουσα τ λλα τομα ς ντιμα κα συνεπς ς εφυά, εναι σφαλς τ μέγιστον τν τεκμηρίων τς πνευματικς του ναπτύξεως κα το πολιτισμο του. σον ψηλότερον π τν βαθμίδων τς εφυΐας κα το πολιτισμο σταται ν τομον ες λαός, (ο Ερωπαοι ν σχέσει πρς τος νατολίτας) τόσον περισσότερον επιστος εναι. τελευταος τν βλακν θ δύνατο ν ξαπατήσ να Κντ να Μπετόβεv κα τελευταος τν λλήνων να Ερωπαον... Τ μειδίαμα το οκτου,τ ποον ρίπτουν ο «φελες κουτόφραγκοι», δημιουργο τν πνευματικν ξιν κα ξουσιαστα το κόσμου, π τν δυστυχν «ξυπνών» της Μεσογείου κα τς νατολς, ς εναι κα τιμωρία τν βλακν κα δι τν «θεωρίαν» των ταύτην!
V
9. «τι βλάξ, κολουθν τν νστικτον ατο καχυποψίαν, ερίσκεται ντς τς πραγματικότητος, τοτο εναι ναμφισβήτητον, θέτει δ ατν ν τ Κοινωνικ βί ες «νωτέραν» μοραν λ.χ. το μεταφυσικο, το ποίου νστικτώδης κόσμος χει ποστ νοσηρν τροφίαν, ναντι το διανοητικο ατο κόσμου, στις χασε πσαν παφν μετ τς πραγματικότητος. Ἐὰν δεχθμεν, ς ποχρεούμεθα, πρτον τι τ νστικτον εναι λάθητον, καθ᾿ νεξήγητον κα φθαρτον, δεύτερον τι κόσμος τν νστίκτων εναι κατ᾿ ξοχν φυσικς γις κόσμος, τρίτον τι κοινωνία ς συνέχεια τς φύσεως εναι γεις ργανισμός, παρτιζόμενος π γειν τόμων, τότε τ συμπέρασμα περ τς περοχς το βλακς π το μεταφυσικο ν τ κοινωνί, εναι συμπέρασμα ναγκαστικν κα νέκκλητον, παληθευόμενον λλως τε, κατ φυσικν ναγκαιότητα, π᾿ ατς ταύτης τς κοινωνικς πραγματικότητος λων τν ποχν κα τν λαν. Τ τι ο μεταφυσικο πεκράτησαν (χι νθισαν) ες ποχς παρακμς τν κοινωνιν δν εναι τυχαον. βλάξ, ς λέχθη κα νωτέρω, διαισθανόμενος ν τ καχυποψί του τν πίθεσιν κ μέρους το εφυος, εναι θεμελιωδς ντς τς πραγματικότητος, διότι διαισθάνεται ρθς τν κίνδυνον ν περιέλθ κοινωνικς ες τν κάτω τάξιν. Ἐὰν δι τς καχυποψίας ατς κα μόνης προστατεύεται ναντι το φυσικο ατο προορισμο του, τοτο εναι λλο ζήτημα. Φανερν εναι, τι τ νστικτον ποτελε μέσον προσανατολισμο κα στοιχειώδους μύνης ες τν πρωτόγονον νθρωπον, χι μως μέσον κατισχύσεως κα περοχς ν προηγμέν κοινωνί μετ προηγουμένου κοινωνικο διαφορισμο κα ναπτύξεως τν νοητικν του νθρώπου μέσων, τν ποίων κατ᾿ τομα νισότης εναι ξ σου φυσικς δεδομένη. βλξ μοιάζει νταθα τ ζον, τ ποον ξ νστίκτου γνωρίζει ν διαφεύγ πάντα κίνδυνον, πλν νωτέρας μς βίας, ες τν ζούγκλαν, εσερχόμενον μως ες κεντρικν δν μεγαλουπόλεως, ερίσκεται αφνιδίως π τος τροχος ατοκινήτου. Τοτο εναι γνωστος κα κατανόητος ες ατ μηχανή, βασιζομένη βεβαίως κατ τελευταον λόγον ες τ νστικτον το νθρώπου, κατασκευασθεσα μως δι τς διανοίας του. Πς δη ο πνευματικς κατώτεροι νθρωποι ερίσκονται π τος τροχος διαφόρων κοινωνικν «ατοκινήτων», - τοτο δεικνύει θέσις ατν ες τν κάτω τάξιν. Τν «μηχανήν» ατν εναι βεβαίως δύνατον ν διαφύγ κα βλάξ, το ποίου κα νοδος εναι αστηρς ντς ρισμένων πλαισίων περιωρισμένη. τι δ τέλος μεταφυσικς οδ τ ζον, οδ τν βλάκα δύναται ν περιπλέξ ες τροχούς, τοτο εναι ενόητον κ το γεγονότος, τι οτος φέρεται π το Πηγάσου...
VI
10. ς πρς τν κοινωνικν προέλευσιν τν βλακν διαπιστοται τι παραγωγ βλακν δν εναι ταξική. πονηρ φύσις δν δωκεν ες ρισμένην τιν κοινωνικν τάξιν τ πίζηλον τοτο προνόμιον. πεδαψίλευσεν σως ς φαίνεται, ες τν κάστοτε νω τάξιν τος διασκεδαστικωτέρους πλς τύπους βλακν, λλ δν στέρησεν οδεμίαν λλην κοινωνικν τάξιν τς σοβαρς συμβολς των. βλξ πουργός, γόμενος κα φερόμενος π τν παλλήλων του κα τ μέλη νς ργατικο σωματείου, τ ποα κμεταλλεύεται πονηρς ργατοκάπηλος, ποτελον δυ ντίθετα παραδείγματα το γεγονότος, τι βλακεία δν χει ταξικν τν πατρίδα.
Ψυχολογικ δ εναι κυρίως τ περιεχόμενα, τ ποα δημιουργον τς ποικιλίας κα παραλλαγς μεταξ τν βλακν. fils a papa τς νω τάξεως, ποος λόγω φυσικς τροφίας το βουλητικο του κόσμου, λαμβάνει σοβαρς π᾿ ψιν τν τελεύτητον σειρν τν παγορεύσεων τς οκογενείας του, στερούμενος δ κα δας πνευματικότητος, καταντ ες τ τέλος τύπος χωρς τν λαχίστην προσωπικότητα, νομάζεται π τς τάξεώς του πιεικέστατα «καλ παιδί», ες δ τν ντικειμενικν διάλεκτον θ δύνατο ν ποκληθ «επρεπς βλάξ», ν τ «τέκνον το λαο» ες τν ατν περίπτωσιν νομάζεται π το εφυεστέρου κα κυριολεκτοντος λαο δραστικώτατα «κόπανος». Σημαντικς αστηροτέρα εναι πομένως φυσικ πιλογ ντς τς κάτω τάξεως: ν λ.χ. fils a papa ες τν μαθητικν λικίαν τυγχάνει τς γωγς, τν μορφωτικν μέσων κα τν περιποιήσεων τς τάξεώς του κα παραμένει ψυχικς μείωτος, περ παυξάνει τν γελοίαν ατοπεποίθησίν του ες πρεσβυτέραν λικίαν, δυνάμενος ν φθάσ νενοχλήτως κα ες ψηλ ξιώματα, δ τομική του παρξις ς μ φειλε, εναι γνωστ ν τ κοινωνί. ντιθέτως τ τέκνον το λαο κα σκληρώτερον χειραγωγεται π τν γονέων του κα τν συμμαθητν το ν τ σχολεί μέχρι πλήρους ψυχικς ξουθενώσεως δι σκληρς ποτιμήσεως, προπηλακισμν, φαρσν, βρεων κα βιαιοπραγιν κα δυσκολώτερον εναι κατόπιν τούτων ν᾿ νέλθ τν κοινωνικν κλίμακα, δ βλξ τν λαϊκν τάξεων οτως κα συμπαθέστερος εναι κα γνωστος κα κινδυνώτερος κα λιγώτερον γελοος, καθ᾿ σεμνότερος κα στερημένος τς ατοπεποιθήσεως πάρσεως το βλακς τν νω τάξεων, ες τν ποον λόγω τροφίας το βουλητικο του κα τς μαλθακότητος το οκογενειακο του περιβάλλοντος προστίθεται στιν τε κα ηδς γυναικωτς χαρακτήρ. νιαον μως εναι τ πνευματικν προλεταριτον πάσης ταξικς καταγωγς.
VII
11. θικ τέλος σχέσις μεταξ βλακς κα πιτηδείου πατενος εναι προσδοκήτως διάφορος τς ν κλαμβάνει συνήθως «κοιν γνώμη». συνήθης κοινωνικς νθρωπος θεωρε τν πιτήδειον κα τν πατενα ς νηθίκους μέν, λλ᾿ ς ποδιαιρέσεις το εφυος. λως τ ντίθετον μως συμβαίνει: πιτήδειος κα πατεν εναι κριβς ποδιαιρέσεις το βλακός. Κα δο πς. Επομεν νωτέρω τι πονηρία, κτς ἐὰν εναι μέσον μύνης τν εφυν οχ κατ τν βλακν λλ κατ τς πονηρίας των, ποτελε φυσικν διότητα τν βλακν κα δ φυσικν συνέπειαν το γεγονότος, τι, λόγω τροφίας το νοητικο τν μηχανισμο, ποτελε ατη τν μόνην μυναν ατν κατ πάσης ξωθεν πιθέσεως. π τς διαπιστώσεως τς ληθείας ταύτης μέχρι τς κολούθου ληθείας πάρχει v κα μόνον βμα: τι μόνον πνευματικς νάπηρος χει νάγκην τς πιτηδειότητος κα τς πάτης δι ν προωθηθ ν πικρατήση. Οδες νθρωπος ξίας χει νάγκην ν γίν πιτήδειος πατεών. καθημεριν κοινωνικ περα διδάσκει τι τ πίθετα τατα οδέποτε κατώρθωσαν ν «κολλήσουν» ες νθρώπους πραγματικς ξίας, ο ποοι, ἐὰν πρξαν μισητοί, χαρακτηρίσθησαν σως ς «κακοί», ς «καταχθόνιοι», ς «γόητες», ς «τορπιλληταί» ς «λιβελλογράφοι», οδέποτε μως ς πιτήδειοι πατενες, κα ταν κόμη πρξαν συντηρητικο ες τς σχέσεις τν μετ τν λοιπν νθρώπων κα κατώρθωσαν πάντοτε ν προωθηθον ν πικρατήσουν. πόλυτος σωτερικ συνέπεια τς πνευματικς ναπηρίας το βλακς εναι λλως τ χι μόνον γελαία του τάσις, χι μόνον προώθησίς του «πλάτην μ πλάτην» μ τν λεγενα τν μοίων του, χι μόνον προσφυγ ες τ ετελέστερα μέσα τς πιτηδειότητος, τν λλειψιν ντιθέτου γνώμης, τν προσφορν εκόλων κα νηθίκων κδουλεύσεων κα τν κολακείαν, λλ κα συστηματικ ποφυγ πάσης συγκρούσεως κα πάσης μάχης. Κα ταν κόμη βλάξ, π τν μορφν το πιτηδείου το πατενος, ξαναγκασθ ν δώσ μάχην, θ δώσ ατν δι τν πνευματικς εκολοτέρων κα συνεπς τν νηθικωτέρων «πλων»: το ψεύδους, τς διαστροφς, τς ρδιουργίας κα τς συκοφαντίας.
ξ ο πεται τ κλόνητον δόγμα: κα νηθικότης εναι ποκλειστικν προνόμιον τν βλακν!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου